TOK FM o Annie Arno i Macieju Miłkowskim
13 XII o g. 17.00 w Radio TOK FM o książkach "Okna" Anny Arno i "Wist" Macieja Miłkowskiego opowiedzą Marta Perchuć-Burzyńska, Dionisios Sturis i Łukasz Wojtusik.
 Więcej...

Strona Główna

O Zeszytach Literackich w Radio dla Ciebie
27 XI 2014 w Radio dla Ciebie Barbara Toruńczyk i Marek Zagańczyk opowiadali o nowym numerze "Zeszytów Literackich" (127)
 Więcej...

Nagroda dla Anny Piwkowskiej
Wydana nakładem Zeszytów Literackich książka Anny Piwkowskiej "Franciszka" otrzymała Nagrodę Polskiej Sekcji IBBY w kategorii Książka Roku.
 Więcej...

Zeszyty Literackie w Łodzi
28-30 XI 2014 zapraszamy do Salonu Ciekawej Książki w Łodzi do stoiska Zeszytów Literackich (Stoisko 51, Muzeum Włókiennictwa, ul. Piotrowska 282)
 Więcej...

Wieczór Anatola Roitmana
30 X 2014 w Moskwie odbył się wieczór autorski Anatola Roitmana "Czesław Miłosz w życiu i w poezji".
 Więcej...

Spotkanie z Anetą Łastik
20 XI 2014 o g. 18.30 w "Kalinowym Sercu" (ul. Zygmunta Krasińskiego 25, Warszawa) odbędzie się spotkanie z Anetą Łastik z okazji wydania książki „Wewnętrzne dziecko w związku” (Studio EMKA).
 Więcej...

Zofia Lipecka w Tate Modern
W galerii Tate Modern w Londynie (1 XI-31 XII 2014) prezentowana jest wystawa malarstwa Zofii Lipeckiej "Online2 (transformed visions)".
 Więcej...

Barbara Toruńczyk w Złotej Dziesiątce Kobiet Sukcesu Mazowsza
Barbara Toruńczyk, redaktor naczelny Zeszytów Literackich znalazła się w Złotej Dziesiątce Kobiet Sukcesu Mazowsza w ramach IV edycji Wyborów Kobiety Sukcesu Mazowsza.
 Więcej...

Nowe Książki o "Nitce Ariadny" Barbary Toruńczyk
W "Nowych Książkach" (2014 nr 10) o tomie szkiców Barbary Toruńczyk "Nitka Ariadny" pisze Wojciech Kaliszewski.
 Więcej...

O Adamie Zagajewskim w radiowej Trójce
10 X 2014 w Radiowej Trójce w Studio Agnieszki Osieckiej odbyło się spotkanie z Adamem Zagajewskim. Prowadzenie Marcin Zaborski
 Więcej...

Barbara Toruńczyk w Programie Babilon (TVN)
11 X 2014 w Programie Piotra Marciniaka "Babilon" w telewizji TVN odbyła się debata o stanie kultury w Polsce z udziałem Barbary Toruńczyk, Małgorzaty Omilanowskiej, Andy Rottenberg, Karoliny Wigury, Olgi Lipińskiej, Romy Ligockiej
 Więcej...

Barbara Toruńczyk w Sopocie
1 X 2014 w Sopocie w Dworku Sierakowskich odbyło się spotkanie z Barbarą Toruńczyk autorką książki "Nitka Ariadny". Prowadzenie Piotr Kłoczowski
 Więcej...

Zmarł Ramūnas Katilius
6 października 2014 r., nie doczekawszy 79. urodzin, zmarł prof. dr hab. Ramūnas Katilius, wybitny fizyk teoretyk, jeden z twórców współczesnej kinetycznej teorii fluktuacji, przyjaciel Josifa Brodskiego i Tomasa Venclovy
 Więcej...

90. urodziny Andrzeja Ciechanowieckiego
Jubileusz Andrzeja Ciechanowieckiego 28 IX jubileusz 90. urodzin obchodził Andrzej Ciechanowiecki - mecenas i historyk sztuki, więzień polityczny w latach 1950-56, kawaler Orła Białego
 Więcej...

Marcin Kurek po czesku
Nakładem wydawnictwa Tirada ukazał się tom Marcina Kurka "Oleander" (Zeszyty Literackie) w przekładzie na czeski Jaroslava Šubrta
 Więcej...

Rocznica śmierci Miłosza w Krasnogrudzie
13-15 VIII 2014 z okazji 10. rocznicy śmierci Czesława Miłosza we Dworze w Krasnogrudzie w Ośrodku Pogranicze odbędzie się Sympozjum "Pamiętanie Miłosza"
 Więcej...

Zmarła Hanna Baltyn
17 VII 2014 zmarła Hanna Baltyn krytyk i historyk teatru, tłumaczka. Autorka "Iskier leksykonu dramatu".
 Więcej...

Paula Sawicka „Dwie podróże do Izraela: 1988 i 2014” Pamięci Chawki Raban (19 kwietnia 1924 – 9 stycznia 2014) Więcej...

"World Literature Today" o Toruńczyk
W "World Literature Today" George Gömöri pisze o książce Barbary Toruńczyk "Żywe cienie"
 Więcej...

Nagroda Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie dla Wojciecha Karpińskiego
Wojciech Karpiński za tom "Twarze" otrzymał Nagrodę Literacką Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie im. Włady Majewskiej za najlepszą książkę roku 2012.
 Więcej...

Fundacja Teresy Torańskiej i Nagroda im. T. Torańskiej
Fundacja im. Teresy Torańskiej powstała w 2013 r. Jej celem jest wspieranie twórczości dziennikarskiej i pisarskiej, propagowanie kultury słowa oraz kreowanie i umacnianie postaw etycznych dziennikarzy. Wraz z redakcją Newsweek Polska Fundacja przyznaje Nagrody Newsweeka im. Teresy Torańskiej. Więcej...

Ewa Kuryluk - "Zapiski ze współczesności"
Zapraszamy do wysłuchania archiwalnej audycji "Zapiski ze współczesności" z udziałem Ewy Kuryluk, udostępnionej na stronie Ninateka.pl

 Więcej...

O Witoldzie Dąbrowskim w "Nowych Książkach"
W "Nowych Książkach" 2013 nr 6 o tomie Witolda Dąbrowskiego "Krajobraz z chmurą" pisze Paweł Mackiewicz
 Więcej...

Barbara Toruńczyk w Wiedniu
5 VI 2013 o g. 16.30 w Instytucie Nauk o Człowieku w Wiedniu redaktor naczelny "Zeszytów Literackich, autorka książki "Żywe cienie" Barbara Toruńczyk wygłosi wykład "Zeszyty Literackie: skąd idziemy, czyli Autobiografia umysłu". Słowo wstępne wygłosi Timothy Snyder
 Więcej...

O "Twarzach" Karpińskiego w "Odrze"
W "Odrze" (2013 nr 5) o "Twarzach" Wojciecha Karpińskiego pisze Dobrawa Lisak-Gębala
 Więcej...

Portal Księgarski o "Epitafium dla Lucy"
W Portalu Księgarskim Ewa Sonnenberg pisze o "Epitafium dla Lucy" Jerzego Kronholda (Zeszyty Literackie).
 Więcej...

"Nowe Książki" o "Twarzach" Wojciecha Karpińskiego
W "Nowych Książkach" (2013 nr 1) Paweł Czapczyk pisze o książce Wojciecha Karpińskiego "Twarze"
 Więcej...

"Twarze" Karpińskiego na liście 100 najlepszych książek
Na liście 100 najlepszych książek 2012 roku opublikowanej przez "Gazetę Wyborczą" znalazła się książka Wojciecha Karpińskiego "Twarze"
 Więcej...

100 najlepszych książek 2012 roku
"Gazeta Wyborcza" ogłosiła listę 100 najlepszych książek wydanych w 2012 roku. Wśród nich książka Barbary Toruńczyk "Żywe cienie"
 Więcej...

Rozmowa z Barbarą Toruńczyk "Był w nas gen wolności"
W "Gazecie Wyborczej" (15 XII 2012) ukazała się rozmowa Donaty Subbotko z Barbarą Toruńczyk - redaktorem naczelnym i założycielem "Zeszytów Literackich". Prezentujemy jej obszerne fragmenty.
 Więcej...

Gala jubileuszowa "Zeszytów Literackich"
17 XII 2012 w Teatrze Polskim w Warszawie odbyła się uroczysta gala z okazji jubileuszu XXX-lecia "Zeszytów Literackich". Głównym punktem była debata zespołu redakcyjnego "Zeszytów Literackich" z udziałem Adama Michnika. Wieczór prowadzili Andrzej Seweryn i Marek Zając.
 Więcej...

Rozmowa z Barbarą Toruńczyk w "Dwutygodniku"
W piśmie "Dwutygodnik.com" ukazała się rozmowa Tomasza Cyza z redaktorem naczelnym i założycielem "Zeszytów Literackich" Barbarą Toruńczyk
 Więcej...

Tablica dla Marii i Kazimierza Brandysów
9 XI 2012 o godz. 10.30 przy ul. Nowomiejskiej 5 w Warszawie nastąpi uroczyste odsłonięcie Tablicy Pamiątkowej poświęconej Marii i Kazimierzowi BrandysomWięcej...

Rozmowa z Barbarą Toruńczyk
Prezentujemy fragmenty rozmowy Agnieszki Papieskiej z Barbarą Toruńczyk, która ukazała się w miesięczniku "Nowe Książki" 2012 nr 10, z okazji wydania książki "Żywe cienie".
 Więcej...

Zmarł Erwin Axer
5 VIII zmarł Erwin Axer reżyser teatralny, wieloletni dyrektor Teatru Współczesnego w Warszawie, pisarz, autor "Ćwiczeń pamięci". Więcej...

Julia Hartwig o „Cyprysach i topolach” Marka Zagańczyka
W „Gazecie Wyborczej” (4-5 VIII 2012) Julia Hartwig ogłosiła szkic „Radosna samotność podróżowania" poświęcony książce Marka Zagańczyka „Cyprysy i topole”:
 Więcej...

"Tygodnik Powszechny" o "Cyprysach i topolach" Zagańczyka
W "Tygodniku Powszechnym" (8 VII 2012) Tomasz Fiałkowski pisze o książce "Cyprysy i topole" Marka Zagańczyka.
 Więcej...

"Rzeczpospolita" o "Cyprysach i topolach" Zagańczyka
W dodatku "Plus Minus" do "Rzeczpospolitej" (30 VI 2012) Wiesław Chełminiak w artykule "Podróże na Południe" pisze o książce Marka Zagańczyka "Cyprysy i topole"
 Więcej...

Wirtualna Polska o Zeszytach Literackich
Na portalu WP.pl ukazała się krótka historia "Zeszytów Literackich" - "Piękni trzydziestoletni" - czytaj online
 Więcej...

Nagroda im. Barbary Łopieńskiej
Justyna Dąbrowska została laureatką Nagrody im. Barbary Łopieńskiej za najlepszy wywiad prasowy w roku 2011. Jej rozmowę z Jerzym Jedlickim p.t. „Spis rzeczy z nienapisanej ksiązki” opublikował „Tygodnik Powszechny”.
 Więcej...

"Gazeta Wyborcza" o książce "W podróży" Maraiego
W "Gazecie Wyborczej" 24-25 III 2012 Paweł Smoleński pisze o książce Sándora Máraiego "W podróży" (Zeszyty Literackie, Seria Podróże).
 Więcej...

"Tygodnik Powszechny" o "Rosji" Czesława Miłosza
W "Tygodniku Powszechnym" (12 II 2012) Tomasz Fiałkowski pisze o książce Czesława Miłosza "Rosja. Widzenia transoceaniczne". Tom II: "Mosty napowietrzne" wydanej nakładem Zeszytów Literackich. Czytaj online
 Więcej...

Andrzej Szczeklik "Podróż w zaświaty"
Przypominamy szkic Andrzeja Szczeklika z "Zeszytów Literackich" nr 114
 Więcej...

Wisława Szymborska nie żyje
1 II 2012 w Krakowie zmarła Wisława Szymborska poetka, laureatka Literackiej Nagrody Nobla.
 Więcej...

Grochowska o "Portrecie podwójnym"
W „Gazecie Wyborczej” (31 XII 2011-1 I 2012) Magdalena Grochowska pisze o książce C. Miłosz / Jarosław Iwaszkiewicz „Portret podwójny” wydanej nakładem Zeszytów Literackich. Publikujemy pełny tekst recenzji
 Więcej...

O Herbercie w Radio France Culture
W audycji "Répliques" Alaina Finkielkraut o Zbigniewie Herbercie opowiadają Jean-Yves Masson i Pierre Pachet. Słuchaj online
 
Więcej...

Timothy Garton Ash o Havlu
Hands whirring like twin propellers, Václav Havel moves with his characteristic hurried, short-paced walk across the mirrored foyer of the Magic Lantern theatre, the headquarters of the velvet revolution. The slightly stooped, stocky figure, dressed in jeans and sweater, stops for a moment, begins to tell me about some 'important negotiations'; scarcely three sentences in, he's swept away. He gives me an apologetic smile over his shoulder, as if to say 'what can a man do?' Often he talked as if he was an ironic critic watching the theatre of life, but there in the Magic Lantern, in 1989, he became the lead actor and director of a play that changed history.
 Więcej...

Toruńczyk o Czesławie Miłoszu
Na portalu Kultura Liberalna ukazała się rozmowa z Barbarą Toruńczyk o Czesławie Miłoszu "Zawsze miał część umysłu, która wypróbowywała jakąś truciznę". Rozmowa ukaże się także w "Zeszytach Literackich" nr 115. Czytaj online
 Więcej...

Krzysztof Jung - 60. rocznica urodzin
10 VII 2011 w Warszawie odbyło się spotkanie przy grobie Krzysztofa Junga na Powązkach Wojskowych z okazji jego 60. rocznicy urodzin (11 VII 1951-5 X 1998).
 Więcej...

Grochowska o "Wybranych stronach" Czapskiego
W "Gazecie Wyborczej" (25–26 VI 2011) Magdalena Grochowska pisze o albumowym wydaniu dzienników Józefa Czapskiego "Wybrane strony" w opracowaniu Emilii Olechnowicz
 Więcej...

Spotkanie o Miłoszu
11 V 2011 w Krakowie (Namiot Festiwalu Czesława Miłosza, Pl. Szczepański) odbyło się spotkanie wokół korespondencji Czesława Miłosza z Konstantym A. Jeleńskim, z Jarosławem Iwaszkiewiczem oraz numeru specjalnego "Zeszytów Literackich" - C. Miłosz "I książki mają swój los". W spotkaniu udział wzięli Barbara Toruńczyk i Marek Zagańczyk. Fragmenty listów i wierszy przeczytał Andrzej Seweryn. Prowadzenie Bogdan Tosza.
 Więcej...

Pomianowski i Venclova o "Rosji" Miłosza
Zapraszamy do wysłuchania wypowiedzi prof. Jerzego Pomianowskiego i Tomasa Venclovy o książce Czesława Miłosza "Rosja. Widzenia transoceaniczne" (Zeszyty Literackie 2010). Posłuchaj
 Więcej...

"Materia i duch" - rozmowa
Z Pawłem Joczem i Adamem Zagajewskim rozmawia Marek Wittbrot
 Więcej...

Radia Wolności
Portal polskieradio.pl uruchomił specjalny serwis „Radia Wolności” zawierający blisko 20 tysięcy nagrań z archiwów Radia Wolna Europa oraz z sekcji polskich BBC i RFI.
 Więcej...

Republika Książki - video
Wideo z inauguracji "Republiki Książki. Koalicji na rzecz rozwoju czytelnictwa i bibliotek" z zapisem debat z udziałem Barbary Toruńczyk i Marka Zagańczyka.
 Więcej...

Dokument o filmie "Żyd Süss"
13 I 2011 w TV Planete pokazano dokument o filmie "Żyd Süss".
 Więcej...

Okolice Rodzinnej Europy
15-17 I 2010 w Ośrodku "Pogranicze" w Sejnach odbyło się sympozjum poświęcone "Rodzinnej Europie" Czesława Miłosza
 Więcej...

Nowość!!! Prenumerata elektroniczna
"Zeszyty Literackie" teraz dostępne także w wersji elektronicznej na komputer, tablet i telefon.
 Więcej...

Zmarł prof. Tadeusz Zagajewski
28 IX 2010 roku zmarł prof. Tadeusz Zagajewski (l. 97), wybitny uczony, profesor Politechniki Śląskiej w Gliwicach, członek PAN. Naszemu przyjacielowi Adamowi Zagajewskiemu składamy wyrazy współczucia.

 Więcej...

Nagroda Kościelskich dla Marcina Kurka
Jury Nagrody Kościelskich na posiedzeniu 25 IX 2010 roku wyróżniło poemat Marcina Kurka "Oleander" wydany w Serii Poetyckiej Zeszytów Literackich.
 Więcej...

Podróże Claudio Magrisa - video
Przedstawiamy fragment filmowej opowieści Claudio Magrisa o podróżach i podróżowaniu... Więcej...

Wojciech Karpiński - video
Na stronie "Zeszytów Literackich" zamieściliśmy fragmenty filmu ze spotkania z Wojciechem Karpińskim poświęconego jego "Książkom zbójeckim".
 Więcej...

Jacek Głażewski o "ZL" 110
Nie radzę czytać nowego numeru "Zeszytów Literackich" bez powiązania z poprzednim - jedną z najambitniejszych i najbardziej przemyślanych publikacji Roku Chopinowskiego. Część wydrukowanych wówczas szkiców znalazło swoje rozwinięcie w najnowszym tomie. Jego głównymi bohaterami są poeci: Rainer Maria Rilke, Josif Brodski i Adam Zagajewski - pisze Jacek Głażewski w "Gazecie Wyborczej".
 Więcej...

Urodziny prof. Michała Bristigera
Na urodziny prof. Michałowi Bristigerowi obok najserdeczniejszych życzeń od przyjaciół z "Zeszytów Literackich" ofiarowujemy spis jego prac redakcyjnych opracowany przez Antoniego Buchnera, przy współpracy Jolanty Guzy-Pasiak, Kamili Stępień-Kutery, Rafała Ciesielskiego i Krzysztofa Rottermunda. Ściągnij plik PDF Więcej...

Archiwum Leszka Kołakowskiego w BN
Rękopisy, maszynopisy i pierwodruki prasowe, materiały warsztatowe, korespondencja, dokumenty osobiste oraz materiały audiowizualne po zmarłym przed rokiem w Oksfordzie Leszku Kołakowskim wzbogaciły zbiory Biblioteki Narodowej w Warszawie.

 Więcej...

Bibliografia Herberta
Nakładem wydawnictwa Wieź i Instytutu Dokumentacji i Studiów nad Literaturą Polską ukazała się przygotowana przez Pawła Kądzielę dwutomowa monografia bibliograficzna "Twórczość Zbigniewa Herberta"Więcej...

Wystawa Fotografii Elżbiety Lempp
20 V 2010, o godz. 18.00 w galerii Artemis (ul. Poselska 15, Kraków) odbędzie się wernisaż wystawy fotografii Elżbiety Lempp "Znaki zapytania".
 Więcej...

Nagroda Quarks Daily dla Tomasza Różyckiego Tomasz Różycki otrzymał prestiżową nagrodę The 3 Quarks Daily 2010 Prize in Arts and Literature, przyznawaną za najlepszy blog poetycki w USA.
 Więcej...

Tomasz Różycki finalistą "3QD Arts & Literature Prize"
Tomasz Różycki został nominowany do nagrody za najlepszą wypowiedź na blogu literackim w USA.
 Więcej...

Barbara Toruńczyk „Jacek Kuroń. Opowieść o pokoleniu '68” Opowieść o pokoleniu 1968 zaczęłam pisać z myślą o młodych ze środowiska „Krytyki Politycznej” w 40 rocznicę tzw. wydarzeń marcowych. Nazywano nas komandosami. Nasze drogi życiowe zbiegły się ze szlakiem generacji 1968 na Wschodzie i na Zachodzie. Ale pobiegły dalej innym tropem. Chciałam podzielić się przemyśleniami, podsumować doświadczenia, przedstawić ludzi, którzy wywarli na nas wpływ.
 Więcej...

Brodski i Miłosz W Nowym Jorku odbyła się prezentacja książki Ireny Grudzińskiej-Gross "Fellowship of poets" o Miłoszu i Brodskim. W spotkaniu brali udział m.in. Jonathan Schell, Mark Strand, Adam Michnik i Ann Kjellberg. Więcej...

Ewa Kuryluk w Zachęcie
20 III 2010 w Zachęcie zostanie otwarta wystawa "Gender check/ Sprawdzam płeć! Kobiecość i męskość w sztuce Europy Wschodniej", na której będą prezentowana m.in. prace Ewy Kuryluk. Więcej...

O "Mistrzu z Delft" Zbigniewa Herberta
Paweł Czapczyk pisze w "Twórczości" (2010 nr 1) o "Mistrzu z Delft" Zbigniewa Herberta
Rok 2008 przyniósł kilkaset imprez poświęconych twórczości Zbigniewa Herberta – wśród nich festiwale, konferencje, seminaria. Niemały w tym udział miały "Zeszyty Literackie", a osobiście Barbara Toruńczyk, niezmordowana od lat promotorka zarówno znanego, jak i zapoznanego dorobku poety. "Zeszyty"” wydały więc drukiem nie tylko znakomitą i spetryfikowaną już w dużej części przez świadomość czytelniczą "trylogię eseistyczną" (po raz pierwszy zaś – po pierwodruku w "Twórczości" w 1973 roku – "Labirynt nad morzem"), lecz także zbiory korespondencji poety z Henrykiem Elzenbergiem, Czesławem Miłoszem i Stanisławem Barańczakiem. Potem przyszedł czas na przeprowadzone na przestrzeni kilku dekad rozmowy z twórcą "Jaskini filozofów" oraz pozostawione dotąd w rękopisach inedita. I właśnie tom "Mistrz z Delft i inne utwory odnalezione" wieńczy ambitne to dzieło.

 Więcej...

"Zagłada domu Usherów" w reż. Barbary Wysockiej ANNA ARNO, ANNA SMOLAR Więcej...

Życzenia noworoczne
Wszystkim czytelnikom i współpracownikom "Zeszytów Literackich" składamy najserdeczniejsze życzenia szczęśliwego Nowego Roku. Więcej...

Rozmowa z Bohdanem Paczowskim - video
11 XII 2009 w "Gazecie Stołecznej" dodatku do "Gazety Wyborczej" ukazała się rozmowa z Bohdanem Paczowskim, architektem, autorem zwycięskiego projektu Muzeum Historii Polski. Aby przeczytać kliknij tutaj Więcej...

Książki na świecie - nowa galeria
Zapraszamy do odwiedzenia galerii na stronie "Zeszytów Literackich" prezentującej ciekawe książki związane z Polską, wydane zagranicą. Aby zobaczyć kliknij tutaj
Prosimy o nadsyłanie swoich propozycji pod adresem biuro@zeszytyliterackie.pl Więcej...

O "Głosach Herberta"
W „Nowych książkach” (2009 nr 11) Bogumiła Kaniewska omawia "Głosy Herberta":
"Głosy Herberta zebrane przez Barbarę Toruńczyk to książka, która ma wielu bohaterów, ale przedstawia tylko jednego; to tom, który prezentuje różne tonacje i sposoby Herbertowego mówienia, by pokazać, że kryje się pod nim zawsze jeden głos […]
Barbara Toruńczyk prowadzi czytelnika po ośmiu "salach”: w pierwszej znajdujemy kolekcję pierwodruków zamieszczanych na łamach "Zeszytów Literackich” […]. Więcej...

Pamięci Marka Edelmana - książki dla szkół
Dla upamiętnienia osoby i dzieła Marka Edelmana Maria i Bohdan Paczowscyzakupili dla sześciu bibliotek w Gliwicach, Inowrocławiu, Łodzi, Poznaniu, Sosnowcu i Wejherowie komplet publikacji "Zeszytów Literackich" (numery 102 i 103 z tekstami Marka Edelmana i książki: Kurt I. Lewin "Przeżyłem. Saga Świętego Jura spisana w roku 1946" (z rekomendacją Marka Edelmana), "Portret Słowackiego" Pawła Hertza i "Książki zbójeckie" Wojciecha Karpińskiego. Bardzo dziękujemy. Wpłaty na książki dla bibliotek szkolnych przyjmujemy po wcześniejszym zawiadomieniu mailowym pod adresem: biuro@zeszytyliterackie.pl Więcej...

Venclova o Aleksandrze Wacie
Przedstawiamy fragment wypowiedzi Tomasa Venclovy zarejestrowanej 23 X 2009 w Krakowie na spotkaniu prezentującym "Listy o tym, co najważniejsze" Czesława Miłosza i Oli Watowej. Więcej...

Ignacy Karpowicz o "Zeszytach"
23 X w "GW" ukazała się rozmowa z Ignacym Karpowiczem. Przytaczamy fragment o powinnościach polskiego intelektualisty: "Polski intelektualista płci męskiej musi raz pójść do burdelu i zaprenumerować "Zeszyty Literackie". "Zeszyty Literackie" na całe życie, burdel raz". Więcej...

Wojciech Karpiński o "Książkach zbójeckich"
W "GW" (15 X) ukazał się fragment przedmowy Wojciecha Karpińskiego" do jego "Książek zbójeckich"Więcej...

Zmarła Barbara Skarga
18 IX zmarła Barbara Skarga (l. 90), filozof, autorytet moralny i naukowy. Więcej...

Blog Elżbiety Sawickiej o wystawach w Europie
Zapraszamy do lektury tekstów Elżbiety Sawickiej na stronie "ZL". Omówienia wystaw, relacje z podróży. Przeczytaj zanim zobaczysz... Kliknij tutajWięcej...

Blog Marcina Gmysa - Fonoteka
Zapraszamy do lektury tekstów Marcina Gmysa na stronie "ZL". Omówienia płyt, szkice o kompozytorach i wykonawcach, muzyka znana i zapoznana... To czego warto słuchać i to, co dobrze jest wiedzieć, aby usłyszeć więcej... Aby przeczytać kliknij tutaj Więcej...

"Portret Słowackiego" Pawła Hertza
W 200. rocznicę urodzin Juliusza Słowackiego nakładem Zeszytów Literackich i Biblioteki Narodowej ukazuje się "Portret Słowackiego" Pawła Hertza, klasyczna biografia literacka, wspaniale opowiedziany życiorys wybitnego poety. Więcej...

Nowe filmy (Bacon, Miłosz, Jeleński)
Zachęcamy do obejrzenia filmów zamieszczonych na stronie "Wideo". Wśród materiałów z francuskiego instytutu audiowizualnego INA znajdą Państwo m.in.: wypowiedź Francisa Bacona, Czesław Miłosz w programie Bernarada Pivot, Konstanty A. Jeleński jako aktor w filmie wg Kafki... Więcej...

Zmarł prof. Leszek Kołakowski
Ze smutkiem zawiadamiamy o śmierci profesora Leszka Kołakowskiego. "Zeszyty Literackie" cieszyły się jego przyjaźnią i wsparciem. Był naszym autorytetem. Swoje szkice publikował także na łamach "Zeszytów Literackich". Więcej...

Zagajewski o Rajcić
W "Gazecie Wyborczej" 27 VI 2009 Adam Zagajewski pisze o Biserce Rajcić w związku z przyznaniem tłumaczce Nagrody Transatlantyk 2009. Przytaczamy tekst laudacji:

 Więcej...

Franaszek o nowych książkach Herberta Sztuka była dla Herberta ciągłą walką z czasem, biologią i złem, które jest w nas. Najważniejszym wrogiem - nie opresja polityczna, a nihilizm - pisze Andrzej Franaszek. Przytaczamy pełną wersję szkicu, którego wersja skrócona ukazała się w "Gazecie Wyborczej" 23 VI 2009. Więcej...

Fiałkowski o "Głosach Herberta"
W "Tygodniku Powszechnym" 2009 nr 14 Tomasz Fiałkowski pisze o książce "Głosy Herberta":
"Głosy Herberta" – pośród wielu książek, jakie się ukazały w związku z minionym Rokiem Herbertowskim, ta jest w swoim wewnętrznym zróżnicowaniu najbardziej zaskakująca.

 Więcej...

Tomasz Cyz w Zachęcie
16 VI w Zachęcie Tomasz Cyz wygłosił wykład Słuchając, patrzącWięcej...

Adam Szczuciński o Wenecji
W "GW" (13-14 VI 2009) ukazał się tekst Adama Szczucińskiego "Serce zostało w...":
...Wenecji. Peregrynowałem do niej z Florencji, z Neapolu, nawet z Palermo. Odwiedzałem ją zawsze, gdy zatrzymywałem się we Włoszech, nie potrafiłbym jej ominąć, to ona nadaje sens podróży, ona podtrzymuje oddech.
Od kilku lat zaglądam do niej na krótko, w pośpiechu. Nie żyję już jej sprawami, nie słucham skarg, narzekań. Ale jadę do niej zawsze, jak się jedzie do matki. Opuszczam ją niespokojny, pełen troski, czy następnym razem zastanę ją w dobrej formie. Gdy odjeżdżam, ona patrzy na mnie czule i wykonuje gest, jakby machała ręką...

 Więcej...

Nowa strona Julii Hartwig
25 V 2009 roku została uruchomiona strona internetowa poświęcona Julii Hartwig. Pod adresem www.juliahartwig.tnn.pl znalazły się między innymi: lubelskie utwory Julii Hartwig, w tym debiut, opublikowany na łamach czasopisma "W słońce", wspomnienia zebrane w ramach projektu "Historia Mówiona", zdjęcia rodzinne. Zapraszamy do częstych odwiedzin Więcej...

Nowy podcast na stronie ZL
Zapraszamy do wysłuchania nowego podcastu, cyklu audycji Marcina Wasyluka "Zobaczone, podsłuchane" (wywiady, komentarze, relacje z planu filmowego i premier teatralnych, spotkania z pisarzami). Aby posłuchać kliknij tutaj Więcej...

Jan Lebenstein "Pieczęć Erosa i Tanatosa 1959-1970"
Ogłaszamy apel organizatorów wystawy Jana Lebensteina w Zachęcie: "W związku z przygotowywaniem przez Zachętę Narodową Galerię Sztuki w Warszawie we wrześniu 2009 roku wystawy Jana Lebensteina "Pieczęć Erosa i Tanatosa 1959-1970" zwracamy się do kolekcjonerów w Polsce i zagranicą z prośbą o udostępnienie prac Jana Lebensteina z lat 1959-1970 (obrazy, grafiki, gwasze, rysunki, fotografie, dokumenty). Cyfrowe fotografie prac prosimy przesyłać pod adresem Anny Tomczak: a.tomczak@zacheta.art.pl Będziemy wdzięczni i zobowiązani za pomoc z zgromadzeniu i dokumentacji prac Jana Lebensteina, którego ouvre pozostaje w dużym rozproszeniu i tylko dzięki prywatnym kolekcjom możliwe jest jego scalenie. Zachęta Narodowa Galeria Sztuki zapewnia konieczne zabezpieczenie informacji o przesłanych pracach i kolekcjach". Więcej...

Małgorzata Łukasiewicz - Lektury opowiedziane
Zapraszamy do wysłuchania podcastu Małgorzaty Łukasiewicz "Lektury opowiedziane". Co kwartał nowy odcinek. Gorąco zachęcamy. Aby posłuchać kliknij tutaj Więcej...

Fiałkowski o "Mistrzu z Delft" Herberta
W "Tygodniku Powszechnym" (2 XII 2008) Tomasz Fiałkowski pisze o "Mistrzu z Delft" Herberta:

"Jest to moja pierwsza próba w trudnym rodzaju essayu" - pisał Herbert do Jerzego Turowicza o swoim szkicu "Hamlet na granicy milczenia". Chciał się nim włączyć w dyskusję na temat szekspirowskiego bohatera, toczącą się w "Tygodniku Powszechnym”, a wywołaną filmem Laurence’a Oliviera.
Był rok 1952, "Tygodnik" miał zostać wkrótce zamknięty, "essay" nigdy się na jego łamach nie ukazał, sam Herbert uważał go później za zaginiony. Odnalazł się po śmierci autora, opublikowały go "Zeszyty Literackie”, a teraz otwiera przygotowaną przez redaktorkę "Zeszytów" książkę. Książkę, która w intencji Barbary Toruńczyk ma być czymś więcej niż zbiorem ineditów.
 Więcej...

Andrzej Franaszek o "Mistrzu z Delft"
28 X w "Gazecie Wyborczej" Andrzej Franaszek pisze o książce Zbigniewa Herberta "Mistrz z Delft i inne utwory odnalezione". Przytaczamy pełną wersję szkicu. Więcej...

"Zeszyty Literackie" po raz pierwszy w photoblogu...
Zdjęcie siedziby "Zeszytów Literackich" w Warszawie i nota o kwartalniku znalazły się na photoblogu Marka Bińkowskiego. Aby zobaczyć kliknij tutaj Więcej...

Barańczak Stanisław "Ocalone w tłumaczeniu"

TOMAS VENCLOVA ("ZL" 90)

ImageStanisław Barańczak, "Ocalone w tłumaczeniu. Szkice o warsztacie tłumacza poezji z dodatkiem Małej antologii przekładów-problemów". Kraków, a5, 2004, s. 520.

Nie wiem, czy można powiedzieć, że oto mamy przed sobą magnum opus Stanisława Barańczaka (takim chyba są przekłady Szekspirowskich dramatów). W każdym razie jest to książka wspaniała i niezwykła. Pięć setek stron dość drobnego druku mieści w sobie kilka rodzajów literackich. Na początku jest to wykład poetyki tłumaczenia, i to poetyki normatywnej - napisany z ogromną werwą, więcej niż czytelny, bo po prostu wciągający, co podobnym tekstom rzadko się zdarza. Następuje po nim jak gdyby podręcznik praktyczny z licznymi przykładami i ćwiczeniami: porównałbym to do książki zadań szachowych, może nawet do jakiejś "zajmującej algebry", gdyby nie chodziło tu o rzeczy trudniejsze i ciekawsze od każdej algebry i szachów. Wszystkie te strony urozmaicają wspomnienia z własnej pracy, również dowcipna, złośliwa, często wprost zabójcza polemika (nie chciałbym się stać celem ataków Barańczaka-polemisty, zwłaszcza że sam popełniam różne grzechy jako tłumacz - dzięki Bogu, tłumaczę na język litewski, jeden z niewielu, których Stanisław nie zna). Prawie połowa książki - to antologia przekładów, w których Barańczak urzeczywistnia własne wskazówki, jak dorównywać oryginałowi, i na ogół dorównuje. Wszystko się kończy - przekornie - na wierszu Jamesa Merrilla Przepadłe w tłumaczeniu, w którego polskim tekście, jeżeli coś przepadło, to naprawdę niedużo.

Książka ta już miała dwa wydania (w 1992 oraz 1994), ale wydanie obecne zostało poprawione i znacznie rozszerzone. Weszło do niego kilka tekstów zupełnie nowych, i to istotnych - o Seamusie Heaneyu, o angielskich przekładach z Mickiewicza, o wersyfikacji Szekspira, o humorze szekspirowskim. W kształcie obecnym jest to przede wszystkim wyznanie wiary poetyckiej i naukowej, bo literaturoznawczej. Barańczak jest nie tylko najlepszym polskim tłumaczem naszego czasu (może i wszechczasów), ale i tłumaczem nałogowym: przesłanie Od autora zaczyna się zdaniem: "W ostatnim ćwierćwieczu spędziłem na tłumaczeniu wierszy prawdopodobnie więcej czasu niż na jakimkolwiek innym zajęciu, jeśli nie liczyć snu". A książka została ogłoszona, ażeby uwieńczyć czterdzieści lat jego translatorskiego trudu. Pracowałem trochę z nim razem - co dla mnie jest powodem do dumy - a więc wiem, że mówienie o nałogu to nie przesada. Tłumaczy po to, żeby wzbogacić kulturę polską, ale czasem także po to, żeby zrobić to, co niemożliwe, zaspokoić własną ambicję, może nawet udowodnić własną wyższość - słabostka wybaczalna, bez niej nie ma dobrego pisarza. Ma własne, i to wyraźnie określone gusty: mówi, że lubi poetów "dialogu, nie Ginsbergowskiego "skowytu" i nie niedosłyszalnego szeptu wielu dzisiejszych solipsystów". Otóż przekład jest właśnie dialogiem.

Teoria, którą rozwija Barańczak w Części I pod typowym dla niego (może i ciężkawym) tytułem: "Mały, lecz maksymalistyczny manifest translatologiczny, albo: Tłumaczenie się z tego, że tłumaczy się wiersze również w celu wytłumaczenia innym tłumaczom, iż dla większości tłumaczeń wierszy nie ma wytłumaczenia", ma punkty styczne z teoriami Romana Jakobsona i Jurija Łotmana, chociaż imiona tych klasyków strukturalizmu - w wypadku Łotmana także poststrukturalizmu - nie są w książce wymienione wprost. Nie wiem, czy Barańczak studiował ich prace (chyba studiował); w każdym razie są składnikiem powietrza, którym dzisiaj oddycha filologia. Chodzi o to, że wiersz ma dużo poziomów - w tym rytmiczny, fonetyczny, morfologiczny, składniowy, semantyczny, ale i więcej - z których każdy jest absolutnie niezbędny dla odczucia i zrozumienia całości. Misterny splot tych poziomów jest właśnie tym, co robi wiersz poezją. A więc żadnego z aspektów wiersza nie wolno pominąć, jeżeli się nie chce narazić na szkody nie do naprawienia.

Stąd zasada najważniejsza: przekład musi być dobrym wierszem, gdy oceniamy go autonomicznie, jako taki. Jeżeli tak nie jest (wiersz jest niedobry w języku przekładu), nie ma w ogóle o czym mówić. Tym bardziej nie wolno tłumaczyć wiersza na prozę, chociaż co naiwniejsi czytelnicy uważają, że taki przekład jest bardziej wierny oryginałowi, jakkolwiek może traci na piękności. Nota bene, właśnie w ten sposób tłumaczą wiersze wcale liczni adepci przekładu na Zachodzie, w tym niektórzy znani poeci. Barańczak demoluje ten pogląd i tę praktykę. Nieporozumieniem jest sądzić, jak Judith Hemschemeyer, że wiersz Anny Achmatowej ma dwie strony - "znaczenie" i "muzykę", i te strony dają się od siebie oddzielić. Muzyka jakoby nie może być przekazana w innym języku, natomiast znaczenie - i owszem. Tymczasem łatwiej oddzielić od siebie stronę zapisaną papieru od strony odwrotnej niż brzmienie od znaczenia, "formę" od "treści": gdy znika jedno, znika również drugie. W wypadku Achmatowej swoiście potwierdza to historia tekstu: jej słynne Requiem (w całości, i to dobrze przetłumaczone przez Barańczaka) za czasów stalinowskich istniało tylko w pamięci kilku przyjaciół, co byłoby niemożliwe, gdyby nie wrzynało się w świadomość właśnie jako muzyka - przez rytmy, rymy, aliteracje. Zostało ocalone jako świadectwo przede wszystkim dzięki fonetyce wiersza. Lecz chodzi nie tylko o mnemotechnikę. Dla Achmatowej, tak samo jak dla Mandelsztama, Pasternaka albo Brodskiego, muzyczny porządek wiersza był obroną porządku kultury, obroną ludzkiej pamięci przed chaosem, jednostajnością, narzucanym przez władze zapominaniem - inaczej mówiąc, przed entropią totalitaryzmu. Po prostu był znaczeniem. Zniknięcie tego muzycznego porządku byłoby stratą niepowetowaną.

Przykład to bardzo dobitny, bo poezja nie zawsze istnieje w warunkach porównywalnych z warunkami stalinizmu. Ale nienaruszalny związek "muzyki" i "znaczenia" jest definitywną cechą poezji jako takiej. Entropia zawsze czyha za rogiem, a dyscyplina wiersza (albo, inaczej mówiąc, nadorganizacja języka) jest jednym ze sposobów, które wymyśliła ludzkość - może i najlepszym sposobem - żeby z nią się zmierzyć. Oto inny przykład Barańczaka: jeżeli zlekceważymy ścisłe wymogi formalne angielskich poetów metafizycznych, jak to robi Adam Czerniawski, ucierpi na tym sama ich myśl, z jej precyzyjną i paradoksalną logiką. Rezygnacja z oddania cech rytmicznych oraz stylistycznych poezji Gerarda Manleya Hopkinsa niszczy całą jego semantykę. Ulubionym chwytem Barańczaka jest analiza chybionych przekładów - chybionych przez oddzielenie "treści" od "formy" - po czym tryumfalnie demonstruje swój przekład, z reguły o niebo albo i kilka nieb lepszy, naturalnie, licząc się z tym, że można zrobić jeszcze lepiej.

Do zasady pierwszej dołącza się inna: zawsze trzeba znaleźć dominantę utworu, jego klucz - to, co nadaje kierunek każdemu elementowi z tych, które wspólnie wytwarzają znaczenie. Dodam, że dominanta najczęściej kryje się w zderzeniu przeciwstawnych kategorii albo tendencji, w napięciu - jeżeli tego napięcia się nie przekaże, nie przekaże się nic. Tłumacz musi zrekonstruować wewnątrztekstową sytuację komunikacyjną, model świata poety (mówiąc w przybliżeniu, jego światopogląd, wcielony w poetykę), formy organizacji tego modelu. To już zawiła terminologia - no bo i wyższa matematyka - ale mówi się o rzeczach bardzo realnych. Oto Emily Dickinson - dramatyczność jej liryki polega na ustawicznym podkreślaniu, że nawiązanie kontaktu ze światem jest niepodobieństwem: stąd oporne mówienie, rwąca się linijka, asceza przenośni. Albo tenże Hopkins: cały jest dysharmonią, zaskoczeniem, nie istnieje bez oksymoronów, ostrych antytez, dziwnego rytmu. Dawni tłumacze albo przekształcali go w zwykły kicz religijny, nie troszcząc się w ogóle o gęstość tkanki językowej, rodzącej "wtórne" sensy, albo w najlepszym wypadku przekazywali tylko rzucającą się w oczy nieregularność poetyki, podczas gdy chodzi o zderzenie jej z regularnością. Barańczak chce iść - oraz idzie - dalej.

Tu tłumaczowi stawiają opór, i to znaczny, różnice języków, systemów literackich, także epok. Trzeba znać wszystkie - synchroniczne i diachroniczne - odcienie języka, z którego podejmuje się tłumaczenia (no i własnego języka, oczywiście). Niezbędna jest również erudycja ogólna, nie szkodzi znać na pamięć setkę tekstów, żeby połapać się w cytatach, często zresztą przekręconych, które są chlebem i solą poezji. Bagatela.

Nagrodą powinien być, według Barańczaka, "dreszcz metafizyczny, ale i całkiem dosłownie fizjologiczny", który jest oznaką, że praca się udała. Znam ten dreszcz, bo go odczuwam, czytając dobre przekłady (dodam nieskromnie: od czasu do czasu, chociaż bardzo rzadko, nawet własne). Ręczę, że mało jest równych mu przyjemności. Co nieco tu zależy od czytelnika: nie każdy i nie zawsze doświadcza tego odczucia w tych samych miejscach tekstu. Ale na ogół jest ono sygnałem nieomylnym.

Eseje Barańczaka to eseje poety: nie brak w nich aliteracji, gry słów i rdzeni, składniowych zawiłości, no i humoru. Co chwila zmienia styl, tonację, perspektywę, podminowuje dyskurs naukowy żartem, jak zresztą niejeden tłumaczony przez niego autor. Co chwila rzuca postronne, ale celne uwagi, jak ta o Elizabeth Bishop, która według Barańczaka "zasługuje [...] z wielu powodów na miano amerykańskiej Szymborskiej". Prawie na każdej stronie widać, że wspaniale zna historię literatury polskiej, i nie tylko. Zna ją także na poziomie ustnego przekazu, nawet plotki.

Mówiłem, że jest złośliwym krytykiem. Potrafi bez litości znęcać się nad przekładem, który na to zasługuje. Brawurowo definiuje swój tekst jako "uwagi pełne obrzydliwej pychy, nieznośnego zarozumialstwa i dogmatycznej pewności własnych racji". Ale czym w końcu jest każde tłumaczenie, jeśli nie przejawem swoistej pychy i zarozumialstwa? "Samo bowiem podjęcie się dwudziestego z rzędu przekładu Hamleta jest z natury rzeczy aktem agresji wobec dziewiętnastu tłumaczy poprzednich". Jednocześnie Barańczak uprawia jednak krytykę zwykłą. Nie sądzę, żeby po tej krytyce mogły się ostać, powiedzmy, niechlujne przekłady Jerzego S. Sity z Donne'a, albo przekłady Macieja Słomczyńskiego z Szekspira. Używa sobie, demolując tłumaczenia Grzegorza Musiała z poezji amerykańskiej, ale cóż, kiedy naprawdę roi się w nich od wpadek wprost komicznych. Z drugiej strony, najbardziej nawet aroganckie ataki Barańczaka ratuje fakt, że nie ma on niezdrowych ambicji: nie ukrywa swoich własnych wpadek i w razie czego nie waha się poprawić.

Analizuje zresztą nie tylko przekłady z angielskiego (czy innych języków) na polski, ale i z polskiego na angielski. Przykładem negatywnym jest tu tłumaczenie "Konrada Wallenroda" i "Grażyny" przez Irenę Suboczewski, o którym Barańczak mówi, i słusznie: "jeśli istnieje coś gorszego niż tłumaczenie wiersza regularnego na prozę - jest tym czymś tłumaczenie dobrego wiersza regularnego na niedobry wiersz regularny". Do tego biedna tłumaczka określa swój wiersz jako "dwu- i trójstopowy tetrameter" (jest to najśmieszniejszy, bo krańcowo absurdalny termin wersyfikacyjny, który mogę sobie wyobrazić). Przekład Leśmiana przez Sandrę Celt nie jest ani odrobinę lepszy. Co prawda, tłumacz stoi tu przed karkołomnym zadaniem, bo Leśmian wykorzystuje właściwości polszczyzny prawie że nie istniejące w języku angielskim, i ta osobliwa polszczyzna zrasta się z jego ontologią i gnoseologią - ba, język Leśmiana jest ontologią i gnoseologią, jak u Hopkinsa. Ale Mickiewicz też nie jest łatwy - w końcu trzeba się zgodzić, że wieszczem był. Przekłady Białoszewskiego, na odwrót, wyglądają na sukces Andrzeja Buszy i Bogdana Czaykowskiego. Bardzo ciekawy jest esej Amerykanizacja Wisławy, w którym Barańczak dzieli się własnym doświadczeniem z przyswajania Szymborskiej angielszczyźnie. Dokonał tego wraz z Clare Cavanagh: tłumaczenie wyglądało, mówiąc jego słowami, na partię szachów (i to korespondencyjną!), bo tłumacze, reprezentujący dwa języki i dwie kultury, byli do tego geograficznie oddaleni od siebie - ale właśnie ten dziwny proceder pomógł lepiej zrozumieć kunszt Szymborskiej i kunszt tłumaczenia. Zresztą jakoś brak mi eseju, w którym byłyby w podobny sposób wyłożone zasady oraz problemy przyswajania językowi angielskiemu Kochanowskiego, którego Barańczak pięknie przetłumaczył wespół z Seamusem Heaneyem.

Klimat pracy Barańczaka - to w znacznym stopniu klimat zabawy. I to pysznej. Tym wyróżnia się esej "Rice pudding i kaszka manna: O tłumaczeniu poezji dla dzieci". Przekład takiego Alana Alexandra Milne'a albo Kornieja Czukowskiego z natury rzeczy musi być adaptacją, eksperymentem, grą - tu Barańczak jest w swoim żywiole. Motywy zabawowe wybijają się również w części książki poświęconej przekładom Szekspira. Świadczy ona o rozległych studiach szekspirologicznych i o niecodziennej erudycji tłumacza, ale zaczyna się od żartobliwej - i jakże słusznej - Teorii TTT (Trzech Truizmów Translatorskich): "I. Tłumacząc Szekspira, należy pamiętać, że był on człowiekiem niegłupim. II. Tłumacząc Szekspira, należy pamiętać, że był on niezłym poetą. III. Tłumacząc Szekspira, należy pamiętać, że był on nie najgorszym artystą teatru". Dużo uwagi poświęca się humorowi Szekspira, jego licznym kalamburom i malapropizmom. Każdy, kto miał do czynienia z Szekspirem, wie, że jest to sprawa najtrudniejsza i trochę wstydliwa, bo jego żarty zupełnie zwietrzały i na ogół nie śmieszą; do tego często są to tzw. głupie dowcipy, w których chodzi wyłącznie o błaznowanie. Doświadczyłem kiedyś tego problemu, tłumacząc na litewski Burzę (zresztą także Króla Ubu Jarry'ego). Rada Barańczaka jest tu bezcenna: trzeba najpierw oderwać się od tekstu i po prostu wymyślić dobry dowcip w swoim języku, po czym przywrócić tłumaczeniu chociażby część wierności wobec oryginału, byleby nie zakłóciło to efektu. Ha, ale spróbuj to zrobić! Barańczakowi na ogół się udaje, innym - nie wiem.

Ostatnia, może najciekawsza część Ocalonego w tłumaczeniu, składa się z czterdziestu "łamigłówek", inaczej mówiąc, czterdziestu wierszy (w języku hiszpańskim, niemieckim, rosyjskim, angielskim i litewskim), których przekład z tego czy innego powodu jest niezwykle trudny. Rozwiązania znajdujemy na końcu książki, jak w następnym numerze albo na innej stronie rozrywkowego czasopisma. No bo i jest to rozrywką, chociaż nie tyle w duchu krzyżówki, ile w duchu niełatwego zadania matematycznego. Do każdego wiersza są dołączone krótkie, ale bogate w informacje wykłady historyczno-literackie o jego genezie, kontekście, poetyce. Zadania są różne: w wypadku Hopkinsa trzeba na przykład stworzyć polski odpowiednik tzw. Sprung Rhythm (i na dodatek jego teorię), w wypadku Wallace?a Stevensa znaleźć racjonalny klucz do utworu na pierwszy rzut oka absolutnie niezrozumiałego, i tak dalej. Nie będę się nad tym rozwodził, żeby nie popsuć przyjemności czytelnikom. Zresztą, nie każde rozwiązanie Barańczaka mnie przekonuje: chyba niezupełnie się udał "Kruk" Edgara Allana Poe (no, ale to w końcu nie najlepszy wiersz na świecie), gdzieś zniknął bardzo dynamiczny rytm utworu Frosta "Ogień i lód". Zarzutów miałbym nawet więcej, i to nie tylko w tej części. W eseju o Brodskim podaje się czwartą zwrotkę wiersza Pewnej poetce, która została chyba źle zrozumiana: w oryginale chodzi, jak sądzę, nie o poetę liżącego pański but, lecz o takiego, któremu dyktuje wiersze siła wyższa. Ale liczy się jedno: czy odczuwa się ten "dreszcz metafizyczny, ale i całkiem dosłownie fizjologiczny", który jest oznaką udanego przekładu. Otóż od lat nie odczuwałem tego dreszczu tak często i tak wyraźnie, jak przy czytaniu książki Stanisława Barańczaka.

 

 

login

hasło

Zapamiętaj mnie
Zapomniałeś hasła?
Nie masz konta? Załóż je

 
 
Zapisz się na newsletter ZL: