Numer 139

EWA ŁĘTOWSKA, Konstytucja i poezja

„Niczego o nas nie ma w Konstytucji” — Marcin Świetlicki w wierszu Pod wulkanem gniewną frazą ogłasza gorycz obywatelskiego odrzucenia. Ale Konstytucja czasem więcej znaczy, niż mówi. I dlatego jeżeli Konstytucja o czymś milczy, to nie zawsze to oznacza odrzucenie — jak myśli Świetlicki. Dlaczego zatem Świetlicki — a raczej bohater, w imieniu którego Świetlicki […]

MAREK ZAGAŃCZYK, Lato w dolinie

Powinienem opisać tę drogę kawałek po kawałku, kadr za kadrem, kamień po kamieniu, krzak za krzakiem. Z bliska i z daleka, gdy całość stapia się w jednorodną plamę wyrazistego koloru, zmiennego w zależności od pory dnia i roku. Bo to w tej ścieżce, cienką nicią rozciągniętej na opustoszałych wzgórzach, okręconej wokół pojedynczych zabudowań stojących wolno […]

ROBERTO SALVADORI, Johanna i Vincent

  W żadnym razie nie była to miłość od pierwszego wejrzenia. Kiedy po raz pierwszy poprosił ją o rękę — odmówiła. Trzeba było roku, aby Johanna zgodziła się wyjść za Theodorusa. Zbliżyli się do siebie dzięki Andriesowi, starszemu bratu Jo, a zarazem bliskiemu przyjacielowi Theo. Po ślubie (ceremonia odbyła się 18 kwietnia w Amsterdamie) młodożeńcy […]

PAWEŁ MURATOW, Rosja i Europa

Naturą nam sądzono stąd Wyrąbać okno na Europę   Przez to wyjście ku Europie, które wskazała Piotrowi Wielkiemu sama natura, przez wyjścia, które zostały dostrzeżone przez jego następców, odbył się wielki rosyjski exodus. Żeby zobaczyć Europę, nie musimy patrzeć na nią z daleka, przez wyrąbane przez genialnych cieśli okienko. Zdawało się, że zmuszono nas do […]

WOJCIECH KARPIŃSKI, Rozmowy z Bohdanem Paczowskim

Poznałem Marię i Bohdana Paczowskich w Paryżu w 1985 roku podczas jednego z wieczorów organizowanych przez ojców pallotynów na rue Surcouf. Były to niezwykłe spotkania i niezwykłe miejsce, przestrzeń dla swobodnej kultury polskiej. Nad stołem prelegenta wisiała przejmująca głowa Chrystusa wyrzeźbiona przez Alinę Szapocznikow, a na ścianie oddzielającej od ulicy rozświetlały wnętrze witraże Jana Lebensteina […]

ALEKSANDER FIUT, Czesław Miłosz i Tomas Venclova

Właściwie mogli się nigdy nie spotkać. A przecież urodzili się na tej samej ziemi, w niedalekiej stosunkowo odległości. Dzieliło ich na pozór wszystko: przynależność generacyjna, otoczenie kulturowe, doświadczenia historyczne. Ale jedno łączyło ich od razu: tak jak Mickiewicz wiele lat spędzili w niewoli. Czesław Miłosz przyszedł na świat w 1911 roku, we dworze dziadków w […]

TOMAS VENCLOVA, Żydzi i Litwini. Co się zmieniło, a co nie przez ostatnie 40 lat

Dokładnie 40 lat temu napisałem artykuł Żydzi i Litwini. Ukazał się on najpierw w samizdatowej prasie żydowskiej, potem w Izraelu, a następnie przetłumaczyli go i wydrukowali litewscy emigranci. Na emigracji artykuł odbił się pewnym echem. Vytautas Kavolis, Liūtas Mockūnas, Algirdas Julius Greimas i jeszcze kilka osób powiedziało mi później, że podpisałoby się pod nim, ale […]

ADAM ZAGAJEWSKI, Laudacja dla prof. Ewy Łętowskiej

Solon, Cyceron, François Rabelais, Mikołaj Rej, Jan Kochanowski, Gustave Flaubert, Franz Kafka, Bolesław Leśmian, Witold Gombrowicz, Czesław Miłosz — oto kilku tylko pisarzy, którzy stanowili prawo — jak Solon — lub je praktykowali albo tylko studiowali. W naszych czasach pisarze, którzy wybierali studia prawnicze, czynili tak niekiedy — podejrzewam — w przekonaniu, że najmniej ryzykują, […]