Numer 137

ANNA ARNO / W. H. Auden „Tym czasom”

W. H. Auden, „Tym czasom”. Dwujęzyczne wydanie krytyczne. Tłum. Stanisław Barańczak. Oprac. Agnieszka Pokojska. Gdańsk, Fundacja Terytoria Książki, 2016. W dzieciństwie W. H. Auden chciał zostać inżynierem górnictwa albo geologiem. W wyobraźni drążył tunele w Górach Pennińskich, planował wydobycie ołowiu. „Mogłem wybierać pomiędzy dwoma sposobami odprowadzania wody z kopalni, ale nie wolno mi było posługiwać […]

CZESŁAW MIŁOSZ, * * *

  Piękna jesteś ojczyzno moja, Europo Nie przyznaję się do żadnego z haseł, które dzielą ciebie na nienawidzące narody Na pagórkach Neckaru i w dolinie Umbrii czuję się tak samo twojej sławy potomnym I mam odwagę wierzyć w powołanie twoje.   Krwawa jesteś ojczyzno moja, Europo Krzyk mordowanych i uciśnionych przelatuje z krańca twego w […]

EWA BIEŃKOWSKA, Ostatni dzień Judasza

Amos Oz, „Judasz”. Tłum. Leszek Kwiatkowski. Poznań, Rebis, 2015. Od razu dowiadujemy się o miejscu i czasie akcji: Jerozolima — przełom lat 1959 i 1960. Deszczowa i wietrzna zima. Bohaterowie o zmroku przemierzają miasto, mijają dzielnice tak niepodobne do siebie, jakby to były inne kraje, dochodzą do zwojów drutu kolczastego, który odgradza od ziemi nieprzyjaciela, […]

BENEDETTA CRAVERI, Podróż na Krym

  Władcza, pragmatyczna, konsekwentna, odznaczająca się zdrowym rozsądkiem, Katarzyna wyróżniała się wielkim optymizmem. Potrzebowała karmić swoją wyobraźnię, budować zamki na piasku, dawać się porwać entuzjazmowi, nikt zaś nie potrafił skłonić jej w równym stopniu do marzeń jak wizjoner Potiomkin. Ich ostatnim mirażem, który książę „przemienił w rzeczywistość i przełożył na powieść przygodową”, było przyłączenie Krymu, […]

ADAM ZAGAJEWSKI, Powołanie Mateusza (San Luigi dei Francesi)

Pamięci W. S. — Spójrz na jego rękę, na dłoń, jak dłoń pianisty — Ale przecież ten stary nic nie może widzieć — Jeszcze czego, płacić w kościele — Mamo, boli mnie głowa — Ciemne tło, figury ludzkie mocno zindywidualizowane — Bardzo proszę trochę ciszej, nie można się skupić — Te monety na stole, ciekawe […]

MAREK ZAGAŃCZYK, Poza prawami świata

  Pisano o niej, że płakała cicho i często, a przypadkowo napotkani ludzie zabierali ją chętnie do domów i płakali razem z nią, choć nie znali powodu jej łez. Wydaje się, że była nieszczęśliwa. Umiała jednak ukryć swój ból i znosiła go niepostrzeżenie. Szukała miejsca w świecie u boku oddanych przyjaciół, rozpaczliwie pragnęła miłości na […]

TOMASZ RÓŻYCKI, „Paterson” Jima Jarmuscha

W swoim odczycie noblowskim z 1996 roku Wisława Szymborska, wspominając o filmach opowiadających biografię artystów, mówi: „Najgorzej z poetami. Ich praca jest beznadziejnie niefotogeniczna. Człowiek siedzi przy stole albo leży na kanapie, wpatruje się nieruchomym wzrokiem w ścianę albo w sufit, od czasu do czasu napisze siedem wersów, z czego jeden po kwadransie skreśli, i […]

ROBERTO SALVADORI, Kobiety Whitney Museum

  Mężczyzna z czerwonego granitu, o rozpostartych ramionach. Wysoki na dziesięć metrów. W długich, rozwianych wiatrem szatach wychyla się w pustkę, spogląda na horyzont. Owa niebiańska istota w 1997 roku zainspirowała Jamesa Camerona do nakręcenia niezapomnianej sceny w filmie Titanic: smagani wiatrem Kate Winslet i Leonardo DiCaprio obejmują się na dziobie transatlantyku. Posąg mężczyzny, wyrzeźbiony […]

PAWEŁ MURATOW, Galeria Szczukina (I)

  Moskiewska galeria obrazów Siergieja Szczukina należy do najwspanialszych rosyjskich kolekcji malarskich. Od dawna cieszy się wielką popularnością i zasłużoną sławą wśród artystów i światłych miłośników sztuki. Galeria ta wywarła ponadto silny wpływ na losy rosyjskiego malarstwa ostatnich lat. Sądzone jej było stać się skuteczną propagatorką zachodnich prądów artystycznych, których koryfeuszami byli autorzy obrazów stanowiących jej […]

PAOLO EMILIO CARAPEZZA, Sokrates naszych czasów

Intensywne, pracowite i pełne dobrych dzieł było długie życie Michała Bristigera, jednego z największych mistrzów, których miałem szczęście spotkać. Był nie tylko muzykologiem, ale przede wszystkim głębokim filozofem. Jego oświecająca wiedza rozchodziła się po całej Europie, szczególnie jednak w Polsce i we Włoszech. Tom wydany w Poznaniu w 2011 roku z okazji jego dziewięćdziesiątych urodzin […]

KAROL BERGER, Michał Bristiger (1 VIII 1921–16 XII 2016)

Powiedzieć o nim, że był osobowością niepowtarzalną, byłoby oczywiście prawdą, ale też prawdą aż tak oczywistą, że banalną: przecież każdy człowiek, który kiedykolwiek tu, na ziemi, był, jest albo będzie, jest absolutnym unikatem. Pewnie ten właśnie niezwykły fakt mamy na myśli, gdy przypisujemy innym (i sobie) posiadanie duszy. Urodzony w 1921 roku, należał do pokolenia […]

MICHAŁ BRISTIGER, Śmierć w Palermo

10 marca 1984 …i żeby każdy dzień był w tempo giusto. Jak kadencja za kadencją, mniej czy bardziej rozbudowana, lecz mówiąca przecież jedno i to samo, zawsze to samo: „dobrze”, „dobrze”, „dobrze”. Mieć poczucie życia właśnie takie, poczucie, o którym jakieś pojęcie daje nam chwila, w której darujemy komuś spontanicznie, bez szczególnego powodu, wiązankę kwiatów. […]