Numer 132

JÓZEF CZAPSKI / ANDRZEJ WAJDA / KRYSTYNA ZACHWATOWICZ „Korespondencja”

[1. Józef Czapski do Krystyny Zachwatowicz i Andrzeja Wajdy] [Maisons‑Laffitte 1983] Wtorek Moi Drodzy, Nie wiem, co robić, wyjeżdżacie pojutrze, więc ten list może już do Was nie dojdzie, ale telefon nie działa u Was albo jest zajęty. A tylko chcę powiedzieć, że film jest WSPANIAŁY, człowiek wychodzi i [?] olśniony plastycznie, co za twarze, […]

ZBIGNIEW FAŁTYNOWICZ „Konstelacja Toposu”

Przed trzema laty ośmiu poetów ogłosiło, że są razem, chociaż nie są grupą literacką. Ogłosiło, że są w drodze. Że nie są przeciwko nikomu, chociaż wyraźnie opowiedzieli się za określonymi wartościami. Nie pojawili się nagle, ale od jakiegoś czasu dochodzili do siebie w rozmowach prowadzonych (poprzez wiersze, szkice i eseje o literaturze) przede wszystkim na […]

JÓZEF GAWŁOWICZ „Świat «Moby Dicka»”

Klub Pod Masztami Akademii Morskiej przy Wałach Chrobrego w Szczecinie zdobi sugestywna rzeźba białego wieloryba zawieszonego między alfą i omegą. Autor Moby Dicka, zapomniany pod koniec XIX wieku Herman Melville, przeżywa dziś czytelniczy renesans. Wszystkie jego książki są literaturą wysokiej próby, ale Moby Dick jest arcydziełem. To pasjonująca lektura zarówno dla marynarza, jak i dla […]

BOGDAN TOSZA „Głos nocy”

Żółty, zabytkowy tramwaj linii 28E z chrzęstem starej mechaniki zatrzymuje się przy okazałych budynkach parlamentu wieńczących wzgórze. Następny przystanek, jeszcze bardziej w górę, będzie przy Bazylice Estrela i pięknych ogrodach o tej samej nazwie. Na ich obrzeżach znajduje się Angielski Cmentarz, gdzie pochowany został Henry Fielding, autor Toma Jonesa. W najbliższej okolicy ulokowano oficjalną rezydencję […]

JUSTYNA GUZE „Ostatni z wielkich”

Po serii imponujących wystaw („Orzeł i lew: 900 lat stosunków polsko‑brytyjskich”, 1996; „Pod jedną koroną: kultura i sztuka w czasach unii polsko‑saskiej”, 1997; „Orzeł i Trzy Korony: sąsiedztwo polsko‑szwedzkie nad Bałtykiem w epoce nowożytnej”, 2002; „Stanisław Leszczyński. Król Polski księciem Lotaryngii”, 2005; „Wersal Marii Leszczyńskiej”, 2014) organizowanych w Zamku Królewskim w Warszawie we współpracy z […]

MARIUSZ WILK „Z ruskiej półki: Aleksijewicz i Pomerantsev”

Znajomi pytają, czy moja decyzja zatrzymania się w Neapolu na dłużej oznacza zerwanie z Rosją i zaniechanie rusycyzmów w dzienniku. Bynajmniej, ani z Rosją nie zamierzam zrywać, ani od rosyjskich wątków się odżegnywać… Postanowiłem po prostu na jakiś czas z Rossiji się wydalić, bo z wydalenia mniej widać i, co za tym idzie, wyraźniej. Z […]

TOMASZ RÓŻYCKI „Stacja doświadczalna Paryż”

„Jak być dziś pisarzem francuskim?”, takie pytanie pojawia się na okładce „Nowej Dekady Krakowskiej” (2015 nr 3–4). Rozmowa o Francji powraca ostatnio wyraźnie pod wpływem niepokoju wstrząsającego Europą po zamachach terrorystycznych w Paryżu. W tym kontekście powraca także pytanie o francuską kulturę i literaturę. Niestety, pytanie to nie ma związku z docierającą do nas nową […]

PAWEŁ BEM „Lista osobista. Remarque”

  Trzeba sobie jakoś radzić z geniuszami literatury. Talent wyjęty z historii nie istnieje — potwierdza się jedynie na tle tego, co pod nim, co obok niego. Co ponad? Jak uznane powszechnie arcydzieła ustawiać wobec siebie, jak przyznać im w kanonie należne miejsce, jak obliczyć wagę talentu, porównać nieporównywalne? Hierarchiczne porządkowanie wybitności może mieć sens […]

JAROSŁAW MIKOŁAJEWSKI „Oczy nicości”

Gdyby istniała nicość, byłaby jej okiem. Myślę o garści popiołu wygrzebanej po wojnie na Okólniku, przechowywanej dziś w Pałacu Rzeczypospolitej, w Sali Biblioteki Wilanowskiej. Wystawionej jakby ze wstydem — jak przechowuje się mleczne zęby czy pępowinę, już nawet nie wiadomo dla kogo. Święte relikwie pokryte rdzą ropy i krwi. Na cokole regału, w szklanej urnie. […]

MAŁGORZATA ŁUKASIEWICZ „Nieznany scenariusz W. G. Sebalda”

  Tym razem opowieść dotyczy audycji. 15 lipca 2015 roku niemiecka rozgłośnia WDR nadała słuchowisko według scenariusza W. G. Sebalda pt. Jetzund kömpt die Nacht herbey — Ansichten aus dem Leben und Sterben des Immanuel Kant (Teraz nadchodzi noc — Widoki życia i śmierci Immanuela Kanta; pierwsza część tytułu to początek wiersza Martina Opitza). Scenariusz […]

LESZEK SZARUGA „Świat poetycki (LXIV)”

Tytuł wyboru wierszy Piotra Mitznera Wybiór (Warszawa, Dom Wydawniczy tCHu, 2015) to nowe w języku polskim słowo. Co znaczy? Znaczy tyle, że autor umie się bawić swoją poezją, że ma poczucie humoru, co w poezji polskiej nie jest zjawiskiem częstym, że lubi gry językowe, co w poezji polskiej zdarza się od zawsze, lecz traktowane bywa […]

MARIAN SWORZEŃ / Mikołaj Gogol, „Wybrane fragmenty korespondencji z przyjaciółmi”

Mikołaj Gogol, „Wybrane fragmenty korespondencji z przyjaciółmi”. Tłum. Feliks Netz. Warszawa, Sic!, 2015, s. 312. Najprościej byłoby na wstępie zadąć w trąby sensacji i ogłosić, że w końcu ukazało się dzieło celowo i skrzętnie skrywane przez Rosjan przed Polakami. Sprawa ma się jednak inaczej: tej książki Gogola u nas nie było, bo (sic!)… nikt nigdy […]

MARIUSZ WILK „Szopka Hena”

Maciej Hen, „Solfatara”. Warszawa, W. A. B., 2015, s. 800. Ilekroć łazikujemy po neapolitańskiej starówce (bywamy na niej często, bo mieszkamy opodal), Martusza ciągnie mnie na San Gregorio Armeno, ulicę szopek. To jeden z piękniejszych zaułków Neapolu — po obu stronach otwarte sklepy i stragany z szopkami bożonarodzeniowymi, świat terakoty, suchej kory i sklejki, gdzie […]

ANNA PIWKOWSKA / Wiesław Juszczak, „Poeta i mit”

Wiesław Juszczak, „Poeta i mit”. Wołowiec, Czarne, 2014, s. 96. Kiedy w maju 1926 roku Rainer Maria Rilke wysyłał do przebywającej na emigracji w Paryżu Maryny Cwietajewej swoje Elegie duinejskie, opatrzył je dedykacją. W przekładzie Adama Zagajewskiego tamto poetyckie przesłanie brzmiało: „Jeden tylko jest poeta, i czasem się zdarza, / że ten, kto go teraz […]

ANDRZEJ STANISŁAW KOWALCZYK / Viktorija Daujotytė, Mindaugas Kvietkauskas, „Litewskie konteksty Czesława Miłosza”

Viktorija Daujotytė, Mindaugas Kvietkauskas, „Litewskie konteksty Czesława Miłosza”. Tłum. Joanna Tabor. Sejny, Fundacja Pogranicze, 2014, s. 441. Miłosz urodził się w Szetejniach (Šeteniai) w powiecie kiejdańskim. Fakt ten przyjmuje się u nas na ogół bezrefleksyjnie — czyż Kiejdany dzięki Sienkiewiczowi nie brzmią równie swojsko jak Skierniewice? A Szetejnie wydają nam się miejscem urodzenia jak każde […]

LEKTURY KWARTALNE

PAWEŁ BEM Ota Pavel, „Śmierć pięknych saren. Jak spotkałem się z rybami”. Tłum. Andrzej Czcibor‑Piotrowski, Józef Waczków. Warszawa, Czuły Barbarzyńca, 2015. Czytam opowiadania Pavla jako rzecz o tragicznie przerwanym dzieciństwie, do którego chce się wrócić i o którym chce się zarazem zapomnieć. Krajobraz wspomnień wypełnia najbliższa rodzina narratora, jej rodzące sentyment słabostki. Jest u Pavla […]

ZOBACZONE, PRZECZYTANE

Zwracamy się do naszych współpracowników i czytelników z prośbą o wskazanie, co spośród lektur, koncertów, przedstawień teatralnych, operowych, wizyt w muzeach, wystaw malarskich itp. wywarło najsilniejsze wrażenie w ostatnim kwartale, i prosimy o króciutkie omówienie — osobistą impresję. Spodziewamy się, że dzięki Państwu uzyskamy obraz wydarzeń wartych uwagi. Zapraszamy do udziału, czekamy na wypowiedzi. Redakcja […]

JERZY KŁOCZOWSKI „Jacques Le Goff (1924–2014)”

Zmarły 1 kwietnia 2014 roku w Paryżu Jacques Le Goff należał do grona wybitnych historyków ostatniego stulecia. Miał przy tym szczególnie bliskie związki z Polską dzięki żonie Annie Dunin-Wąsowicz (po jej śmierci Le Goff poświęcił jej poruszające wspomnienia) oraz licznemu gronu przyjaciół wśród polskich historyków. Żegnam w tym artykule bliskiego od lat przyjaciela. Poznaliśmy się […]

MARIA IWASZKIEWICZ „Portrety”

JÓZEF RAJNFELD I DODA CONRAD Józef Rajnfeld był przyjacielem mojego ojca i wielokrotnie powraca w jego twórczości ― na przykład jako malarz w Annie Grazzi. Pochodził z biednej żydowskiej rodziny. Jego rodzice prowadzili w Warszawie sklepik z męskimi koszulami. Józef studiował architekturę, ale wykazywał też niezwykłe zdolności malarskie i rysownicze. Ojca poznał w ten sposób, […]

EWA BIEŃKOWSKA „Jarmark w Colmarze”

Colmar należy odwiedzać w dwóch momentach roku. Raz w październiku, kiedy okoliczne winnice są dojrzałe do zbiorów, rzeczywiście złote dzięki liściom i gronom, a pogoda do błękitu dodaje przezroczystą mgiełkę. U podnóża Wogezów widać jak na dłoni rozsypane wioski winogrodników, wśród których domyślamy się Miłoszowskiej Mittelbergheim. Po raz drugi, jeśli lubi się folklor dumny z […]

JOANNA UGNIEWSKA „Chiaromonte i Elzenberg: Pokusa nihilizmu i kłopot z istnieniem”

Lektura Notatek Nicoli Chiaromontego pozwala nakreślić wiele tropów prowadzących do najrozmaitszych powinowactw, jedno wszakże narzuca się z przemożną siłą — zadziwiająca bliskość, duchowa bardziej niż filozoficzna, z tokiem myślenia, wzorem człowieczeństwa, zawziętym uporem stawianym nicości, które odnajdujemy w dzienniku Henryka Elzenberga Kłopot z istnieniem. Obaj autorzy, tak bardzo osobni, świadomie sytuujący się poza głównym nurtem […]

JAKUB ZIGURAS „Sonety Rzymskie”

Wszytko się w nim zmieniło, sam trwa prócz odmiany Tyber, z piaskiem do morza co bieży zmieszany. Patrz, co Fortuna broi: to się popsowało, Co było nieruchome; trwa, co się ruchało.               Mikołaj Sęp Szarzyński, Epitafium Rzymowi     I. Wyspa na Tybrze — skłębione kasztany, W których, splecionych jak jelenie rogi, Wiszą błyskotki, sieci, […]

ROBERTO SALVADORI „Wczesny Johnson”

„Istnieje dziś jeden absolutny imperatyw, a jest nim dążenie do zmian. W żadnej ze sztuk nie ma reguł ani nic nie jest pewne, istnieje jedynie poczucie wspaniałej swobody, nieskończonych możliwości, nieograniczonej przeszłości obfitującej w rozliczne budowle, i należy z tego korzystać”. Krótko mówiąc: „It’s chaos and I love it”. Jest rok 1961, kiedy pięćdziesięciopięcioletni Philip […]

ANDRZEJ WAJDA „O Andrzeju Wróblewskim”

Dobry wieczór. Cieszę się ogromnie, że tak dużo osób zechciało przyjść, żeby dowiedzieć się o artyście, którego życie było szczególnie trudne. Spróbuję wyjaśnić, dlaczego takie było, ale ponieważ obiecałem, że przedstawię portret naszego artysty — Andrzeja Wróblewskiego — od końca, więc pozwólcie, że najpierw przeczytam jego tekst: „Mam twarde postanowienie. Postanowienie. Niewzruszoną powziąłem decyzję. Wszystko […]

ALISSA VALLES „Wiersze”

Wyspa Wasiljewska Pamięci Galiny Starowojtowej Schyłek milenijnego stulecia: śnieg rozłożył białe prześcieradła by pokazać nam, jacy byliśmy brudni. Śmierć jest smartfonem i się poci.   Miasto przymknęło powieki. Na moście dzieciaki pokazały nam twarz Bonapartego zwisającą między tylnymi nogami konia.   Zajęte były lepieniem bałwana nazywając go Wielkim Przywódcą. Na Boże Narodzenie będzie brudny; w […]

BARBARA TORUŃCZYK „Podziękowanie”

Kraków, 24 X 2015 Panie Ministrze, Panie Ambasadorze, Panie Dyrektorze [Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie], Drodzy Państwo! W sierpniu 2015 roku niespodziewanie otrzymałam list od tu obecnej Rasy Rimickaité, attaché kulturalnego Republiki Litewskiej w RP. Informowała, że minister kultury Republiki Litewskiej odznaczył mnie Honorową Złotą Gwiazdą Ministerstwa Kultury Republiki Litewskiej „Nieś swoje światło i nie […]

TOMAS VENCLOVA „Laudacja”

Kochana Basiu, chyba pozwolisz zwrócić się do siebie tak poufnie jako bardzo dawnemu przyjacielowi i współpracownikowi. Znamy się jeszcze od lat komuny, kiedy po raz drugi przyjeżdżałem z Litwy do Polski. Wtedy Wiktor Woroszylski zaprowadził mnie do mieszkania Adama Michnika, gdzie wraz z Andrzejem Sewerynem i Bogusławą Blajfer byłaś także i Ty. Odbyliśmy typową „długą […]

LIDIA CZUKOWSKA „Anna Achmatowa i Józef Czapski”

10 lutego 1963 Anna Andriejewna jest u Pietrowych. Byłam tam. Siedziałyśmy we dwie, a z pokoju obok dolatywały odgłosy rozmowy. Stopniowo zaczęłam rozróżniać głosy: Maria Siergiejewna, Julja Żiwowa, Kostja Bogatyriow. Opowiedziałam Annie Andriejewnie o swojej nowinie z Pieriediełkina — o broszce. Była zaintrygowana. — To, oczywiście, dla pani — powtarzałam. — Przecież ja w zasadzie […]

NINA BERBEROWA / Józef Czapski „Na nieludzkiej ziemi”

Józef Czapski, przed rewolucją student Uniwersytetu Petersburskiego, uczestnik wojny polsko‑sowieckiej 1920 roku, polski pisarz i malarz, który zdążył zyskać wielu przyjaciół pośród rosyjskich emigrantów, człowiek przeniknięty rosyjską kulturą, właśnie opublikował książkę Na nieludzkiej ziemi o swoim pobycie w ZSRS w latach 1939–42. Gdyby spośród cudzoziemców, a dla nas Czapski niewątpliwie jest cudzoziemcem, trzeba było wybrać […]

PIOTR MITZNER „Nina Berberowa i Józef Czapski”

Od początku istnienia „Kultury” Jerzy Giedroyc próbował tworzyć koalicję z rosyjską emigracją. Okazało się to bardzo trudne, ale kilku Rosjan nieuwikłanych w imperialne kompleksy podtrzymywało bliskie, nawet przyjacielskie kontakty z Polakami z Maisons‑Laffitte. Był wśród nich Roman Gul, prozaik i dziennikarz, autor znanej powieści o Borysie Sawinkowie, Generał BO. W Paryżu w latach 1948–51 redagował […]

ROBERT PINSKY „Prowincjonalne poczucie czasu”

Dorastałem w miasteczku Long Branch w stanie New Jersey, gdzie jeden z moich dziadków był właścicielem popularnego baru mieszczącego się naprzeciwko ratusza. Do jego stałych bywalców należeli politycy i policjanci. Kiedy miałem dziesięć lat, szefem policji został człowiek, który w latach dwudziestych, kiedy obowiązywała prohibicja, pracował dla dziadka. Drugi z moich dziadków mył szyby wystawowe […]

SHUSHA GUPPY „Rozmowa z Sybille Bedford”

Opublikowana w 1989 roku najnowsza powieść Sybille Bedford Jigsaw [Puzzle] została znakomicie przyjęta. Trafiła na krótką listę Nagrody Bookera, a przedpremierowe fragmenty ukazały się na łamach „New Yorkera”. To pierwsza powieść Bedford po piętnastoletniej przerwie; w tym czasie napisała biografię Aldousa Huxleya, swojego wieloletniego przyjaciela i mistrza, oraz wydała dwa tomy reportaży wojennych i podróżniczych. […]

BRUCE CHATWIN „Cudowna podróż”

To, że na­kład A Vi­sit to Don Ota­vio Sy­bil­le Bed­ford mógł być kie­dyś wy­czer­pa­ny, na­le­ży do ta­jem­nic wy­daw­ni­czych XX wie­ku. Kie­dy bo­wiem po­wsta­nie hi­sto­ria współ­cze­snej an­glo­ję­zycz­nej pro­zy, Bed­ford zo­sta­nie za­li­czo­na do jej naj­bar­dziej olśnie­wa­ją­cych przed­sta­wi­cie­li. W la­tach sześć­dzie­sią­tych „li­te­ra­tu­ra po­dróż­ni­cza” (cóż za bez­sen­sow­na ka­te­go­ria!) prze­ży­wa­ła nie­wąt­pli­wie za­ła­ma­nie, sprze­da­wa­no za to ma­sę pre­ten­sjo­nal­nych, nie­na­da­ją­cych się do […]

EVELYN WAUGH „Dziedzictwo” Sybille Bedford

Od początku aż do końca Ty goniłaś za zwierzyną, Ty toczyłeś próżne wojny, Ciebie zwiedli kochankowie. Te linijki, rzadko cytowane przed pięćdziesięciu laty, dzisiaj stały się łatwo rozpoznawalnym opisem naszej najnowszej historii. Boleśnie kojarzą się z imperialnymi Niemcami. Nie da się do nich dopisać kolejnych wersów: Dobrze, że się wiek już skończył, Teraz pora zacząć […]

ADAM ZAGAJEWSKI „C. K. Williams (1936–2015)”

20 września w Hopewell w stanie New Jersey zmarł po długiej chorobie C. K. Williams, wybitny poeta. Urodził się w 1936 roku. Polscy czytelnicy znają go z przekładów Mai Wodeckiej: a5 wydało tom Czuwanie, a „Zeszyty Literackie” wielokrotnie publikowały jego wiersze. Pamiętają go też zapewne niektórzy mieszkańcy Krakowa — wysokiego mężczyznę, który doskonale czytał swoje […]

SYBILLE BEDFORD „Dania 1962. Szkic do portretu kraju”

Po nieśmiałym, pytającym uśmiechu ta miła para przysiadła się do naszego stolika. On był ubrany w sztywny ciemny garnitur z porządnego mocnego materiału, kamizelkę i czystą koszulę z niskim, okrągłym kołnierzykiem. Na silnej, nieruchawej, wyszorowanej ręce nosił obrączkę. Ona była drobna i szczupła, nieomal krucha, ubrana w przybraną koronkami białą bluzkę pod staromodnie skrojonym żakietem. […]

BRENDA WINEAPPLE „Świetność Sybille Bedford”

  „Ci, co przeżyli, płacą za to sumieniem”, mówi Sybille Bedford w swoich pamiętnikach Quicksands [Ruchome piaski], napisanych w 2005 roku, u schyłku jej bardzo długiego życia. Urodziła się w 1911 roku w Charlottenburgu pod Berlinem, zmarła w Londynie w 2006, miesiąc przed swoimi 95. urodzinami. Przeżyła, co prawda z daleka, dwie wojny światowe i […]

SYBILLE BEDFORD „Ruchome piaski”

  Zacząć było tak samo trudno jak zawsze przedtem i potem. Wciąż dobrze pamiętam, jak wczesną popołudniową porą chodzę z kąta w kąt w dusznym pokoju, pod rozpalonym od słońca płaskim dachem pawilonu dla gości, jak walczę, żeby wydobyć z siebie bezładny potok słów, to podchodzę do sterty kartek, to się cofam, jak mnie zaskakuje […]

ANNA ARNO „Wiersze”

* * * Jechaliśmy na rowerach wolną szosą w pełnym słońcu dzwoniły liście a las przemawiał głosami świerszczy muszek komarów ale nawet to nie zakłócało ciszy Jest taka chwila poza granicą zmęczenia kiedy ciało porusza się samo całkiem znieczulone Być może już wtedy wiedziałam że zostało stracone kiedy od tyłu patrzyłam na pochylone plecy — […]

SZYMON ŻUCHOWSKI „Wiersze”

menuet I (z oczekiwaniami) Wracamy z Troi, patrzę na twoją pierś, Która gdyby była bębnem, to grałbym na niej Kotły z rekwiem niemieckiego.   Wracamy z Lacjum, patrzę na twoją pierś, Która gdyby była obojem, to nie mogłaby być obojem, Bo jest o wiele za szeroka, żeby być obojem.   (Obój ma dźwięk wąski, on […]

ADAM SZCZUCIŃSKI „Mapa świata”

Na okładce polskiego wydania Uranii Josifa Brodskiego widnieją przecinające się okręgi, jak orbity, jak szlaki napowietrznych frachtowców. Dla Brodskiego Urania to nie tylko Muza astronomii, ona włada też geografią, przestrzenią, pustką, jest Muzą smutku, co „gardłu każe unikać lamentowania” (Litewski nokturn), Muzą punktu w przestworzach, Muzą gwiazd. Jeśli przestrzeń jest nieobecnością ciała w każdym punkcie […]

ADAM SZCZUCIŃSKI „Molino Stucky”

Cienie chmur okrywały fasady budynków przy Fondamenta Bragadin jak nagrzana pierzyna. Ciepłe światło rozpraszało się w powietrzu wychwytywane przez drobiny wilgoci, oddechy przechodniów. Kobieta w kapeluszu i palcie lekkim krokiem baletnicy przebiegła przez most na drugą stronę kanału i zniknęła w drzwiach Palazzo Cini. Miała długą szyję Madonny z obrazu Piera della Francesca. Nie udało […]

TADEUSZ DĄBROWSKI „Wiersze”

Waniliowy chłopiec Sadomasochistyczny deszcz w Lipsku. Policzkuje chodniki. Wsadza im palce do studzienek. Odlewa się w środku miasta, a potem zmywa ślady, żeby w poniedziałek szef niczego nie zauważył. Lecz   szef nie jest lepszy, bije żonę, która bierze to za zwykłą małżeńską burzę. Palę w hotelowym oknie, kipuję na parapecie, który przypomina mi twoje […]

MACIEJ MIŁKOWSKI „Nieruchomości”

1. „Wiedeń–Kraków. Tani transport” — czytam na pomiętej kartce papieru. — Skąd to masz? — pytam. — Zerwałam ze słupa ogłoszeniowego. Ślady taśmy klejącej, domowa drukarka. Twórczość spontaniczna, oddolna. Takie okazy są najpiękniejsze. — Podoba ci się? — pyta. — Bardzo — mówię. — Coś dla Eichmanna. On się zajmował tanim transportem. Trasa też jak […]

NATALIA DE BARBARO * * *

(„Zeszyty Literackie” nr 132) Aleksandrze Wiał wiatr, przez cały czas: szedł na nas, kiedy siedziałyśmy na drewnianym tarasie pod wierzbą, szedł przez gałęzie, od rzeki, szedł od pól, za którymi były następne pola i jeszcze pola: starczyło tych pól na każdą wędrówkę, każdą opowieść i każdy lament. Szedł wiatr,   z nami, gdy szłyśmy wzdłuż […]

NATHAN ENGLANDER „Reb Kringle”

(„Zeszyty Literackie” nr 132) Buna Michla wetknęła głowę do sali dla mężczyzn, niepewnie, choć poza jej mężem nikogo tam nie było. — Itzi — zawołała. On stał przy arce, wymieniał żarówkę w wiecznym świetle i udawał, że nie słyszy. — Itzi, tyle dzieci… Pomyśl o nich. — Ba! Wkręcał żarówkę przez chusteczkę i wieczne światło […]

JERZY KRONHOLD „Wiersze”

(„Zeszyty Literackie” nr 132) Pora storczyków Pora storczyków chodzenia nad jezioro Ton do zatopionej marglowni na wędkowanie i nad jezioro Mond w którym księżyc rozbrzmiewa z adorującym go dworem płazów tam w pobliżu w nieczynnym wyrobisku całowałem cię rozbierałem a ty podarowałaś mi nazwy: podkolan biały kruszczyk rdzawoczerwony i wyblin jednolistny     Wykąpałem się […]

ANDRZEJ CIECHANOWIECKI „Wspomnienia”

(„Zeszyty Literackie” nr 132) Ostatni koncert Powstanie, wszystko dookoła płonie. Moja babka prowadzi mnie do jadalni w pałacyku Tyszkiewiczów na Matejki, który dawał na nasz dom płonący. Widać było, jaki obraz padał, jakie meble pochłaniał ogień… I ta kobieta, już bardzo niemłoda, mówi mi: „To nic, to nic nie znaczy” — po francusku oczywiście — […]

WOJCIECH KARPIŃSKI „Henryk”

(„Zeszyty Literackie” nr 132) Śmierć Henryka i dla mnie stanowiła rodzaj wyzwania, wracałem myślą do naszych rozmów, do jego tekstów, do listów, chciałem napisać o nim, sprawiedliwie przekazać ów czar, który bił z jego twarzy, z rozmów w pokoiku na Czackiego, z książek, z florenckiego pudełka na papierosy. Było to mi potrzebne do wewnętrznych rachunków […]

TOMAS VENCLOVA „Po wykładzie”

(„Zeszyty Literackie” nr 132) Cмыкается какой-то тайный круг… Anna Achmatowa Kiedyś, jak nieraz, z moimi uczniami, w języku, który jeszcze słabo znali, czytałem wiersze. Za oknem kałuże i szare mury wzniesione wysoko przez bezrobotnych (w epoce depresji). Nieprzypadkowo to — Depression Gothic. Pamiętam ten dzień: dręczyło mnie wtedy poczucie, że ich zwodzę. Krucha kreda pękała […]